De maatjesavond van 19 maart ging over de Wet Sanering Natuurlijke Personen (WSNP). Dorien Brugman, een maatje die bij de rechtbank werkt, verzorgde de avond. Jessica van Spengen, jarenlang WSNP-rechter in de regio Rotterdam, lichtte toe hoe  SchuldHulpMaatjes goede diensten kunnen leveren. Zo kwam het opstellen van handvatten om de hulpvrager op de WSNP zitting voor te bereiden aan de orde.

Collega maatje Annemarie Breedveld vertelde over haar ervaringen met haar hulpvrager, die na veel moeite toch in de WSNP is gekomen. De omstandigheden van de hulpvrager waren niet eenvoudig voor de toelating. Er was zelfs sprake van het niet nakomen van alle verplichtingen. De rechtbank zou de WSNP tussentijds stoppen. Annemarie sprak over haar bijdrage om de hulpvrager stabiel te houden en de hulpvrager te richten op wat wettelijk nodig is om de WSNP periode positief te kunnen blijven volhouden.

 

Juridische begrippen

Beschermingsmaatregelen

Beschermingsbewind wordt via kantonrechter opgelegd bij mensen die vanwege hun lichamelijke/geestelijke toestand of vanwege problematische schulden of bijvoorbeeld verkwisting, niet goed zelf hun belangen op gebied van financiën kunnen behartigen.

Beschermingsbewind kan worden gevoerd door een familielid of door een professional tegen betaling (circa 150,00 per maand). Vaak wordt de professional betaald door de gemeente uit de Bijzondere Bijstand.

 

Mentorschap

Als iemand niet meer zelf kan beslissen over zijn persoonlijke verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding, kan de kantonrechter op verzoek de beschermingsmaatregel mentorschap instellen.

Een mentor beslist in overleg met de betrokkene over zijn persoonlijke verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. De mentor mag echter niet beslissen over hoogstpersoonlijke aangelegenheden.

Iemand die door de rechter een mentor krijgt toegewezen, blijft handelingsbekwaam.

 

Curatele

Als iemand niet meer over zijn financiële en persoonlijke zaken kan beslissen of de veiligheid van zichzelf of anderen in gevaar brengt, kan de kantonrechter op verzoek de beschermingsmaatregel curatele instellen.

De kantonrechter spreekt curatele alleen uit als de lichtere beschermingsmaatregelen van bewind en/of mentorschap onvoldoende zijn.

Iemand die onder curatele is gesteld verliest zijn handelingsbekwaamheid en daarmee ook het gezag over minderjarige kinderen. Hij kan niet meer zonder toestemming van de curator zelfstandig rechtshandelingen verrichten, zoals het aangaan van overeenkomsten.

 

Moratorium

Als het minnelijk traject is gestart, kan bij een crisissituatie een verzoek tot Moratorium bij Rechtbank worden aangevraagd. Het moratorium is een juridisch rechtsmiddel, waarmee het de schuldeiser, voor een bepaalde tijd, onmogelijk wordt gemaakt incassomaatregelen op te leggen aan cliënten.

Dit is een soort adempauze. Onder crisissituatie wordt verstaan: uithuisplaatsing, dreiging afsluiten gas, licht en water. Een moratorium vraagt de gemeente aan.

 

Dwangakkoord

Het dwangakkoord is een middel dat onder voorwaarden kan worden ingezet tegen een weigerachtige schuldeiser, die niet akkoord is gegaan met het aangeboden minnelijk voorstel. De gemeente verzoekt de rechter om te beoordelen of de weigerachtige schuldeiser in redelijkheid had mogen weigeren. Door dit te doen, verzoekt men eigenlijk de rechter om deze weigerachtige schuldeiser te dwingen om mee te werken aan het voorgestelde akkoord. Daarom heet het een dwangakkoord.

 

Minnelijk traject

Het minnelijk traject moet altijd worden doorlopen voordat het WNSP-traject start. Dit verloopt via de gemeente. Voordat de gemeente aan de slag gaat, moet je een map met informatie aanleveren. De gemeente probeert met de schuldeisers afspraken te maken. Als de schuldeisers akkoord gaan, start het minnelijk traject van 3 jaar. Na het traject is de schuldenaar schuldenvrij. In het algemeen is het zo dat het minnelijk traject gunstiger is voor de schuldeisers dan het WNSP-traject. Bij de WSNP gaan de kosten (circa € 4000,00) voor de WSNP-bewindvoerder af van de opbrengt voor de schuldeisers.

Het minnelijk traject kan alleen starten als alle schuldeisers akkoord gaan met voorstel van de gemeente.

 

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen = het niet-minnelijke traject. Hiervoor stuurt de schuldhulpverlener een verzoek naar de rechtbank. Meestal gaat het om schulden die te goeder trouw zijn ontstaan. Als dit niet het geval is, is het mogelijk om toch toelating te krijgen, door zich te beroepen op ‘wending ten goede’.

 

Elke vraag kan gesteld kan worden. Maar de vragen die analytisch en rationeel zijn, voldoen niet omdat ze bij veel hulpvragers niet meer ‘binnenkomen’.

Het voorbereiden van vragen is lastig, omdat je niet weet of de vragen die je hebt  passend zullen zijn. Jezelf vooraf ‘leeg maken’ en zorgen dat je in contact komt met wat je zelf echt wilt weten van de hulpvrager is echter wel mogelijk.

Inspelen op de hulpvrager door te luisteren naar wat er gezegd wordt, is belangrijk. De vraag stellen naar wat de hulpvrager niet zegt kan doeltreffend zijn. De Rake Vraag; Wat heb je jezelf nog niet gezegd en wat zou aan de orde moeten komen? is een voorbeeld van een vraag naar wat nog niet besproken is.

Als Rake Vragen gesteld worden om bij de hulpvrager iets in beweging te brengen dan geeft de vraag ‘ruimte’ en brengt hij de hulpvrager niet in het nauw. Een vraag waar de hulpvrager ‘alle kanten’ mee op kan, geeft ruimte aan de hulpvrager om met zichzelf in gesprek te gaan.

De kaarten helpen als geheugensteun om niet al te sturende vragen te stellen. Het idee dat je de ander ‘uitnodigt’ spreekt aan.

Goede voorbereiding op de systemische benadering
Om Rake Vragen voor te bereiden kun je als volgt te werk gaan. Denk na over een vraag die bij je hulpvrager past. Denk ook na over een vraag die absoluut niet past.

SchuldHulpMaatje Den Haag is in gesprek met Siets Bakker om een maatjesavond te organiseren met het oefenen van Rake Vragen waarbij gebruik wordt gemaakt van acteurs.